Պիտի վերադառնանք իսկական լրագրությանը․ Արայիկ Մանուկյան
Միլենա Ասատրյան
ԲՊՀ լրագրության բաժնի 4-րդ կուրսի ուսանող

Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի 90-ամյակի կապակցությամբ «Մեդիա Լաբի» տաղավարում հյուրընկալել ենք համալսարանի շրջանավարտ, լրագրող, webtv.am առցանց հեռուստաալիքի և «The հայեր» համահայկական մեդիահարթակի հիմնադիր Արայիկ Մանուկյանին:
-Պարոն Մանուկյան, ինչպե՞ս որոշեցիք ընդունվել Բրյուսովի անվան պետական համալսարան:
-Եթե շատ անկեղծ լինեմ՝ չէի որոշել, որ պետք է ընդունվեմ Բրյուսով: Երազում էի ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետ, բայց ինձ ասում էին, որ հնարավոր չէ ընդունվել, որովհետև այդ ժամանակ շատ ուրիշ բարքեր կային: Ծնողներիս շատ չտխրեցնելու համար որոշեցի ընդունվել Բրյուսով: Այդ ժամանակ Բրյուսովը սարի վրա էր, շատ հեռու մեր տնից, և ես անգամ տեղը չգիտեի: Ժամանակի ընթացքում հասկացա, որ նույն կրթությունն եմ ստանալու. դիմեցի Բրյուսովի համալսարան, և շատ երջանիկ եմ, որ այդ դիպվածը տեղի ունեցավ իմ կյանքում:
- Ուսանողական տարիներից ի՞նչ հիշարժան դրվագ է տպավորվել:
Իմ ուսանողական տարիները, եթե չչափազանցնեմ, ամբողջությամբ հիշարժան տարիներ են, ավելի շուտ կարող եմ հիշել ոչ հիշարժան դրվագները, քան հակառակը: Իմ կյանքում դրանք եղել են շատ երջանիկ տարիներ ոչ միայն այն պատճառով, որ մենք երիտասարդ էինք, այլ այն պատճառով, որ Բրյուսովն ինձ համար միշտ եղել է ազատության կղզի: Մեզ դասավանդողները ուրիշ մարդիկ էին` ուրիշ կենցաղով ապրող, Եվրոպայում կրթություն ստացած, ուրիշ արժեքային համակարգի կրողներ: Մենք դասախոսների հետ շփվել ենք որպես ընկերներ, համախոհներ և այն ազատությունը, որը այդ տարիներին կար Բրյուսովում, բոլորովին ուրիշ զգացողություն էր, դա մեզ թույլ էր տալիս իսկապես վայելել այդ տարիները թե՛ որպես կրթություն ստանալու, թե՛ որպես ազատության շունչը զգալու տարիներ:
Նկարը՝ Արայիկ Մանուկյանի արխիվից

Գիտենք, որ Բրյուսովում ուսումնասիրել եք ֆրանսերեն: Ինչպե՞ս ստացվեց, որ հետո դարձաք լրագրող:
- Լրագրողի ճանապարհը լրիվ ուրիշ պատմություն էր, որովհետև ես դեռ դպրոցական տարիներին գրում էի նյութեր և տանում փոքրիկ թղթակցություններ «Հայկական ռադիոյին», «Շավիղին», «Պիոներ կանչին»: Լրագրող դառնալը իմ երազանքը դարձավ այն պահից, երբ կարդացի Վարդգես Պետրոսյանի «Ստորագրության պատիվը» հոդվածը: Այդ գիրքը գողացել էի դպրոցի գրադարանից և այդպես էլ չվերադարձրի: Այդ պահից հասկացա, որ այլ ճանապարհ չկա և, երբ ընդունվել էի Բրյուսով, արդեն որոշ նյութեր ունեի տպագրված, և Բրյուսովը ինձ շատ օգնեց, որ ես գնամ այդ ճանապարհով:
- Այսինքն, Բրյուսովը ներդրում ունի՞ Ձեր լրագրողական կյանքում:
- Բրյուսովը ամեն ինչում ներդրում ունի, ընդհանրապես իմ արժեքային համակարգի ձևավորման մեջ՝ նույնպես: Առաջին կուրսում մեզ տվել են 300 գրքից բաղկացած ֆրանսիական գրականության ցուցակ և ասել են, որ պետք է կարդաք, որովհետև երրրորդ կուրսի վերջում հանձնելու եք քննություն, իսկ այն ժամանակ շատ սահմանափակ էր այդ գրքերը կարդալու հնարավորությունը։ Մի մասը կար հայերեն շքեղ թարգմանված, մի մասը կար ռուսերեն, մի մասն ընդհանրապես չէր գտնվում, համացանցը, բնականաբար, չկար։ Որոշ գրքեր գնում էինք գրախանութից, կարդում էինք, հետո նորից վաճառում, ուրիշ գրքեր էինք գնում, և, երբ երրրորդ կուրսում դու կարդացած ես լինում այդ 300 գրքից գոնե 290-ը,  փոխվում է քո մտածողությունը։ Այդ ամենին զուգահեռ կողքիդ կան դասախոսներ, որոնք իսկապես լավ արժեքային համակարգ ունեցող մարդիկ են, որոնց հետ դու անցկացնում ես քո ուսանողական տարիները։
- Կհնչեցնե՞ք մի քանի դասախոսի անուն։
-Անպայման, առանց անունների հնարավոր չի լինի․ Արամ Բարլեզիզյան, Վոլոդյա Ստեփանյան, Ժակ Կյուրեղյան, Մերի Մանուկյան, Արա Մինասյան, որին Արա Գեղեցիկ էինք ասում, Մարգարիտա Սահակյան, որին Մադամ էինք ասում, Հրաչյա Հակոբջանյան, որի հետ ստեղծել ենք Բրյուսովի ազգագրական երգչախումբը:
- Ձեր լրագրողական կարիերան սկսել եք «Երեկոյան Երևան» թերթից, ինչ֊որ ազդեցություն ունեցե՞լ է այն Ձեր հետագա գործունեության վրա։
- Այո, որովհետև «Երեկոյան Երևան» թերթը դպրոց էր ինձ համար և, ոչ միայն «Երեկոյան Երևան» թերթը։ Այդ ժամանակ բոլոր թերթերը գտնվում էին Մամուլի շենքում, ամբողջ լրագրողական համայնքը այդ ժամանակ նույն շենքում էր: Միշտ առանձնանում էին մարդիկ, որոնք իրենց տեսակով էլ առանձնացող են և միշտ գտնում ես այդ մարդկանց, որոնք քո արժեհամակարգի կրողն են, և այդ մարդկանց հետ սկսվում է քո ամենօրյա շփումը` սկսած սուրճ խմելուց, զրույցներից կինոյի և թատրոնի մասին։ Ինչքան էլ հիմա զարմանալի հնչի, երբ հավաքվում էինք լրագրողներով բուֆետում, մեր զրույցները առօրեական թեմաների շուրջ չէին. խոսում էինք թատրոնից, գրականությունից, գրողներից, շատ հետաքրքիր զրույցներ, բանավեճեր, քննարկումներ էինք ունենում։ «Երեկոյան Երևանը» այն դպրոցն էր, որտեղ սովորեցի լրագրության այբուբենը։ Սկզբում առանց զլանալու արել եմ ցանկացած աշխատանք, երբ իրենք էին որոշում, թե ուր պիտի գնամ, ինչ պիտի գրեմ, ինչին պիտի անդրադառնամ։ Մինչև չես անում այդ աշխատանքը, չի գալիս այն պահը, երբ դու ես որոշում, թե ինչ պիտի գրես, ինչին պիտի անդրադառնաս և ինչպես պիտի գրես։
Նկարը՝ Արայիկ Մանուկյանի արխիվից

Ո՞ր պահից եք ինքներդ որոշել՝ ինչ պետք է գրեք։
-Այն պահից, երբ մի հոդված էի գրել դրամատիկական թատրոնի ներկայացումներից մեկի մասին, և իմ խմբագիրը` Կամո Վարդանյանը, որը շատ քչախոս մարդ էր և երբեք չէիր հասկանա` գո՞հ է քո գրածից, թե՞ դժգոհ, ասաց․ «Ա՛յ տղա, շատ լավն էր հոդվածդ»։
 Այդ ժամանակ հասկացա, որ ես կարող եմ որոշել: Որոշեցի սկզբից գրել թատրոնի մասին և շուրջ 4 տարի գիշեր-ցերեկ թատրոնում էի, մասնակցում էի ներկայացումներին, քննարկումներին, փորձերին։ Դա էլ է ճանապարհ, որը դու մինչև չանցնես՝ խորությամբ չես կարող այդ թեմային անդրադառնալ, թեպետ միշտ ասել եմ, որ հոդվածները, որոնք գրել եմ թատրոնի, կինոյի, կերպարվեստի մասին, երբեք չեմ համարել թատերախոսականներ, գրախոսականներ կամ կինոքննադատություն, այլ համարել եմ ժուռնալիստի հայացք, մոտեցում, որովհետև երբեք ինձ չեմ համարել ո՛չ թատերագետ, ո՛չ կինոգետ, ո՛չ գիտաքննադատ։.
- Մինչև 1998 թվականը զբաղվել եք լրագրությամբ, եղել եք նաև պետական հեռուստատեսության լրատվական ծառայության տնօրեն, «Արմենպրես» լրատվական գործակալության փոխտնօրեն, հետո ստանձնել եք «Հայէկոնոմ» բանկի գործադիր տնօրենի մարկետինգի և հանրային կապերի գծով խորհրդականի պաշտոնը, ինչո՞ւ։
- Ես մի հոդված ունեմ գրած, կարծեմ վերնագիրը այսպես էր. «Մարդ ուզում է ինքնահրկիզվել այսօրվա մեդիայի պատկերի պատճառով»։ Այդ հոդվածով փորձեցի մեր մեդիադաշտին ասել, որ պիտի վերադառնանք իսկական լրագրությանը: Չեմ ուզում ասել, որ պիտի փրկել հասարակությունը, որովհետև փրկչական հավակնություններ չունեմ, բայց ուզում եմ ասել, որ վիճակը շատ վատ է մեդիայում։ Ես որոշեցի, որ ինչքան էլ ամբողջ գիտակցական կյանքս դրա մեջ է անցել, չուզեցի շարունակել, և ամենաուղիղ ոլորտը, որը կապված էր լրագրության հետ, մարկետինգն էր։ Շատ ուսումնասիրեցի և հետո 10 տարի ամենատարբեր տեղերում զբաղվեցի մարկետինգով, որը շատ հետաքրքիր աշխատանք էր ինձ համար։ Կարող եմ հպարտությամբ ասել, որ այդ բոլոր ոլորտներում ինձնից հետո թողնված բաներ կան։ Հետո որոշեցի նորից վերադառնալ և ստեղծեցի webtv մեդիա հարթակը, որի փիլիսոփայությունն այն է, որ պիտի կարողանանք փոխվել և փոխել։ Որոշեցի, որ, ամեն դեպքում, իրավունք չունենք այդպես թողնելու մեդիայի դաշտը, որակյալ արտադրանք լրագրության մեջ անպայման պիտի լինի։ Դրա համար ծնվեց webtv-ին` որպես մշակութային հեռուստաալիք Հայաստանում, որը բացարձակ որակյալ բովանդակություն ունի. դա այն հարթակն է, որտեղ ես ինքս կարող եմ խաղաղվել:
- Միշտ ասում եք, որ պետք չէ հորինել ո՛չ երկիր, ո՛չ պետություն, ո՛չ կենսագրություն։ Պատասխանատվությունն ըստ ապրած կյանքի է լինելու, ոչ թե՝ ըստ հորինվածի։ Ձեր խոսքից կարո՞ղ ենք ենթադրել, որ մերօրյա լրագրողները չեն կարողանում կրել այդ պատասխանատվությունը։
-Դա իմ սիրելի ընկեր Այդին Մորիկյանն է ասել, և երբ ինքը դրա մասին գրեց, այդ օրվանից հասկացա, որ դա պետք է լինի իմ խորագիրը։ Այդ խորագրի՛ տակ պիտի ապրես, թեպետ, անկեղծ ասած, եթե հետահայաց նայեմ, հենց այդ խորագրի տակ էլ ապրել եմ, անկախ դրա գիտակցումն ունենալուց կամ չունենալուց։ Չեք կարող հորինել ձեզ համար կենսագրություն և պատասխանատվությունը, այո՛, ըստ ապրած կյանքի է։ Ես չեմ ուզում դրա բոլոր շերտերը բացել, բայց դա այդպես է, ամեն քայլափոխի կարող եք զգալ և՛ վատ առումով, և՛ լավ առումով։

Ի՞նչ կմաղթեք Բրյուսովի անվան պետական համալսարանին և ուսանողներին 90-ամյակի կապակցությամբ։
- Ես ամենաշատը կցանկանամ, որ Բրյուսովը կարողանա պահել և պահպանել այն բոլոր արժեքները, որի կրողը ինքը միշտ եղել է, և ուզում եմ, որ ուսանողները Բրյուսովը ավարտելուց հետո ամենաշատը հիշեն այդ արժեքների մասին, և հիշեն, որ Բրյուսովի համալսաարանը իրենց տունն է։